Waldaan Dhukkuba Sukkaaraa Ameerikaa (ADA) namoota dhukkuba sukkaaraa qaban irratti amala fayyaa gaarii guddisuu akka xiyyeeffannoo wal’aansaa fayyaa fooyyessuutti cimsee ibsa. Dhimmi kun qajeelfama wal’aansa dhukkuba sukkaaraa boqonnaa shanaffaa keessatti kan ibsame yoo ta’u, waggaa waggaan kan fooyya’udha. Kunis jijjiirama amala waliigalaa nama dhuunfaa giddugaleessa godhate fiduun barbaachisaa ta’uu ibsa.Amala fayya qabeessa ijaaruu fi kunuunsa bal’aa fayyaa giddu galeessa godhate kennuunis galma wal’aansa dhukkuba sukkaaraa galmaan ga’uu fi qulqullina jireenyaa fooyyessuuf murteessaadha.
Kunuunsa dhukkuba sukkaaraa keessatti eenyummaa guutuu fi fayyaa guutuu dhugoomsuudhaaf barbaachisoo ta’an ja’a hojiirra oolchuu barbaada. Kunneen
1.Barnoota Ofiin Bulchiinsa Dhukkuba Sukkaaraa fi Deeggarsa / Barnoota Dhukkuba Sukkaaraa
2.Yaala soorataa saayinsaawaa
3.Sochii qaamaa yeroo hunda gochuu
4.Tamboo xuuxuu dhiisuu
5.Amala fayya qabeessa ijaaruu
6. Deeggarsa xiinsammuu
Barnoota of bulchuu fi deeggarsa dhukkuba sukkaaraa
Beekumsa, dandeettii fi ogummaa of kunuunsuuf barbaachisu badhaadhina itti fufiinsaan barumsa itti fufiinsa qabuudha. Tooftaalee sukkaara bulchuu barsiisuun dhagaa bu’uuraa kunuunsa dhukkuba sukkaaraa jireenya fayya qabeessa jiraachuuf nu dandeessisu dha.
Galmi waliigalaa dhukkubsattoonni galmoota wal’aansa dhukkuba sukkaaraa fi fayyaa waliigalaa fooyyessuuf murtoo fayyaa odeeffannoo irratti hundaa’e akka murteessan deeggaruudha. Beekumsa, dandeettii, ofitti amanamummaa fi dandeettii murtee kennuu bulchiinsa dhukkuba sukkaaraa fooyyessuuf barbaachisan horachuuf gargaara.
Koorsiichi tooftaalee of bulchuu odeeffannoo qaban kanneen fedhii addaa, filannoo, aadaa fi naannoo hawaasummaa nama dhuunfaa irratti xiyyeeffatan dandeessisuu irratti xiyyeeffata. Hariiroo ogeessaa fi dhukkubsataa gaarii hubannoo fi tumsa guddisu uumuun ni gorfama. Aadaa fi sadarkaa beekumsa dhukkubsattoota dhukkuba sukkaaraa hundaaf akka tolutti kan qophaa’ee fi fedhii tokkoon tokkoon namaa wajjin kan walsimu ta’uu qaba. Akkasumas qaqqabummaan babal’achuu qaba.
Akkasumas qormaata haaraa jireenya guyyaa guyyaa fi qoricha jijjiiramaa keessatti mudatu furuuf itti fufiinsa qabaachuu qaba.
Yaala soorataa saayinsaawaa
To’annoo dhukkuba sukkaaraa fi fayyaa waliigalaa fooyyessuuf gorsaa fi yaala soorataa argachuun murteessaadha. Kutaan wal’aansa dhukkuba sukkaaraa kun odeeffannoo dogoggoraa fi ogeeyyii dogoggoraa hedduudhaaf waan saaxilameef, hakiimota hayyama qaban, barsiisota dhukkuba sukkaaraa ykn ogeeyyii nyaataa waliin hojjechuun ni gorfama.
Yaadonni ijoo kanneen akka:
1.Karoora Nyaataa Dhuunfaa: Filannoo nyaataa aadaa, fedhii, filannoo fi galma jireenyaa dhuunfaa wajjin akka walsimutti mijeessuu.
2.Akkaataa Nyaata Ragaa Irratti Hundaa’e: Aadaa biyyattii irratti hundaa’uun gosootni nyaata fayya qabeessa adda addaa kan jiran yoo ta’u, keessumaa nyaanni biqiltoota irratti hundaa’e Meditiraaniyaanii akka addunyaatti fudhatama qaba.
3.hanqina nyaataa haala itti fufiinsa qabuun furuu; Gorsa nyaataa kan dhorkaa akka ‘kana hin tuqin, sana hin nyaatin’ jedhu sirreessuun kanaa mannaa nyaanni fayya qabeessa nama hundaaf akka dhiyaatu gochuu irratti xiyyeeffachuun sirrii dha.
Sochii qaamaa gochuu
Sochii qaamaa gochuun dhagaa bu’uuraa wal’aansa dhukkuba sukkaaraa keessaa tokko yoo ta’u, faayidaa fayyaa hedduu qaba.
Yoo xiqqaate torbanitti daqiiqaa 150 sochii qaamaa erobiik giddu galeessaa hanga cimaa ta’e gochuun ni gorfama. Kana malees, shaakala humnaa torbanitti al sadii taasifamuu qaba.
Gosaa fi hammi sochii yeroo hunda umurii dhukkubsataa, haala fayyaa, filannoo fi kkf tilmaama keessa galchuu fi sirrii ta’uu qaba.
Tamboo xuuxuu dhiisuu
Tamboo xuuxuu dhiisuun rakkoo fayyaa dhukkuba sukkaaraa hir’isuu fi fayyaa waliigalaa fooyyessuuf murteessaadha. Tokkoon tokkoon hordoffii yaalaa keessatti namoonni dhuunfaa tamboo xuuxan adda baafamanii akka barbaachisummaa isaatti gorsaa fi yaala qoricha sammuu hadoochu kennamuu qabu. Tamboo xuuxuu qofa osoo hin taane gosa tamboo hunda irraa fagaachuun xiyyeeffannoon kennameefiira.
Amala fayyaa gaarii guddisuu
Jijjiirama amala itti fufiinsa qabu fayyaaf galmaan ga’uuf deeggarsa itti fufiinsa qabuu fi tooftaalee bu’a qabeessa ta’an barbaada. Fedhiin fayyaa fooyyessuu, kaka’umsi jijjiiramaaf, hojiif kutannoon nama irraa gara namatti garaagarummaa waan qabuuf, barnoonni fi deeggarsa nama dhuunfaa giddu galeessa godhate kennamuu qaba. Galma jalqabuun rakkisaa hin taanee fi itti fufiinsa qabaachuu danda’uun jalqabuun ni gorfama.
Ogeeyyiin dhukkubsattoota jajjabeessuu fi deeggaru keessatti gahee olaanaa qabu.
Deeggarsa xiinsammuu fi hawaasummaa kennuu
Bulchiinsi dhukkuba sukkaaraa jijjiirama akkaataa jireenyaa kallattii hedduu qabu (nyaata fayya qabeessa, sochii qaamaa yeroo hunda), guyyaa guyyaan sukkaara dhiigaa hordofuu, fi qoricha fudhachuu, akkasumas itti gaafatamummaa hojii fi maatii madaaluu barbaada. Kun salphaa miti. Sababa kanaan wal’aansi dhukkuba sukkaaraa dhiphina sammuu hedduu fida.
Deeggarsi xiinsammuu fi hawaasummaa ba’aa kana salphisuuf kaayyeffate naannoo kunuunsa dhukkuba sukkaaraa xiyyeeffannoo barbaadudha. Dhukkubsattoonni dhukkuba sukkaaraa qaban hordoffii hunda irratti fayyaa sammuu isaanii madaalamuu qabu.
Yeroo barbaachisaa ta’etti ogeessota fayyaa sammuu argachuudhaan kunuunsa hunda galeessa mirkaneessuun barbaachisaa dha.
Cuunfaa
Jijjiirama amala gaarii gochuun yaala dhukkuba sukkaaraa fi fayyaa waliigalaatif murteessaa dha. Kana yaada keessa galchuun qajeelfamni haaraan Waldaan Sukkaara Ameerikaa xiyyeeffannoo addaa itti kenna.
Qajeeltoowwan bu’uuraa ja’an mata duree kana keessatti caqafaman kutaa itti aanu keessatti bal’inaan ilaalla.
Hubachiisa: Yaadonni barreeffama kana keessatti argaman odeeffannoo waliigalaa qofaaf kan qophaa’aniidha. Qorannoo ykn yaala dhuunfaaf, Kutaa Dhukkuba Sukkaaraa Hospitaala Ispeeshaalaayizd Xiqur Anbassaa ykn hospitaalota dhuunfaa keessatti Dr. Malaakuu mariisisuu dandeessu.
Gorsa fayyaa qabatamaa odeeffannoo qabuu fi mirkanaa’eef biloogii Dr. Malaakuu , Telegram, YouTube & TikTok hordofaa. Odeeffannoo mirkanaa’e kana namoota biroof akka qooddan kabajaan isin affeera.