Lifestyle Medicine

ጤናማ የተመጣጠነ ማእድ

ለስኳር፣ ውፍረት ወይም ኮሌስትሮል ህክምና የሚመጡ ታካሚዎች ስለአመጋገባቸው የሚያጋሩኝ ታሪኮች ከሞላ ጎደል ተመሳሳይነት አላቸው። ስለአመጋገብ ልማዳቸው ስጠይቃቸው ‘ኧረ እንዲያው ጥሎብኝ እንጅ ስኳር ከየት አግኝቼ አብዝቼ?’ በሚል ብስጭት የሚመልሱልኝም አሉ። እንደምንም ተረጋግተው ሲዘረዝሩት ግን ‘ለቁርስ ግማሽ ፍርፍር በግማሽ እንጀራና አንድ መለስተኛ የገብስ ዳቦ ብቻ ነው የምበላው‘  ይጀምሩና ‘ረፋድ ላይ ለቡና ቁርስ መዳፍ የምታክል ቂጣ ከቆሎ ጋር…

የእግር ጉዞ ማዘውተር ጤናን ያለመልማል

አዘውትሮ መራመድ ከተቻለ መሮጥ ለተሻለ ጤና ጉልህ ሚና ይጫወታል። እርምጃ ለአካላዊና አእምሯዊ ጤናን እንደሚፈውስ የተረጋገጠ ለሁላችን የተሰጠን ጸጋ ነው። በዚህ ጽሁፍ በእግር መጓዝ የሚሰጠንን የጤና በረከቶች እንዳስሳለን። እየተራመድን! አካላዊ እንቅስቃሴ ማድረግ ልማድ እንዲሆንብን ማድረግ ይገባል። እኔ በበኩሌ ወክ ማድረግ አብሶ መሮጥ ሱስ ሆኖብኛል ብል ማጋነን አይሆንም። ሲደክመኝ መሮጥ ነው የማስበው፤ ስራ ጫና ሲበዛ ራመድ ራመድ…

Fayyaa dhukkubsattoota dhukkuba sukkaaraa fooyyessuuf amala fayyaa gaarii ijaaruu

Waldaan Dhukkuba Sukkaaraa Ameerikaa (ADA) namoota dhukkuba sukkaaraa qaban irratti amala fayyaa gaarii guddisuu akka xiyyeeffannoo wal’aansaa fayyaa fooyyessuutti cimsee ibsa. Dhimmi kun qajeelfama wal’aansa dhukkuba sukkaaraa boqonnaa shanaffaa keessatti kan ibsame yoo ta’u, waggaa waggaan kan fooyya’udha. Kunis jijjiirama amala waliigalaa nama dhuunfaa giddugaleessa godhate fiduun barbaachisaa ta’uu ibsa.Amala fayya qabeessa ijaaruu fi kunuunsa…

Buna fayyaaf

Dr. Malaakuu Taayyeetin  Yaa Bunaa! ‘Maddi galii keenyaa buna, buna jennee kan faarfanneef, bunni dhiiga kooti jennee istadiyeemii keessatti kan sirbineef, dhugaatii kafaa irraa ka’ee adunyaa guute! Buna malee bashannanuun nama baay’eedhaaf hin danda’amu. Bunni dhugaatii guyyaa guyyaa namoota hedduu biratti jaallatamu ta’eera. Guyyaan koo buna ganama dhuguun jalqaba kan jedhan muraasa miti. Oduu gammachiisaa!…

Avokaadoo nyaata dhukkuba sukkaaraa yaaluuf mijatu dha

Odeeffannoo dogoggoraa waa’ee avokaadoo  Guyyaa guyyaan nyaata dhukkubsattoota sukkaaraa yeroon madaalu jechoota baraman ani dhaga’u keessaa tokko ‘Avokaadoo kolestrooliif hamaa ta’uu isaa waanan dhaga’eef nyaachuu dhiise’ jedhu kan saayinsiin hin deeggaramne dha. Avokaadoon qabiyyee coomaa isaa irraa kan ka’e ‘fayyaa onneef hamaadha’ jedhamee yaadni dogoggoraa bal’inaan mul’ateera. Oduu coomni avokaadoo keessa jiru kolestroolii ol kaasa…

Guyyaa kee akka gaariitti gaggeessuu – fayyaa fooyya’aa argachuuf sochii, boqonnaa, hirriba madaaluu

Namoonni baay’een sa’aatii tokko mana ispoortii keessatti kan dabarsan yoo ta’u, sa’aatii digdamii sadii hafe ammoo yaadni isaanii hihhiramee dabarsu, kunis fayyaa isaanii fooyyessuuf rakkisaa ta’a. Yeroo gabaabaa sochii qaamaa gochuudhaan dabarsinu irraa kan hafe, boqonnaa fi hirriba dabalatee sochiiwwan guyyaa guutuu hojjennu hundi fayyaa keenya irratti dhiibbaa qaba. Yeroo sochii qaamaa karoorfame qofa osoo…

Mi’aa Sukkaara Namtolchee (Artificial) fi Yaaddoo Fayyaa Hadhaa’aa

Dhiheenya kana ogeeyyiin fayyaa adda addaa daangeffama nyaataa kan akka ‘kana hin nyaatinaa, sana hin tuqinaa’ jedhu kaa’uun, filannoo nyaataa keenya daangessuun nyaata mi’aawaa irraa akka fagaannu nu dirqisiisuu fi kanaa mannaa nyaata bishaan bishaan jedhan filannoo keenya tokkicha gochaa turaniiru.  Nyaanni arrabni keenya dhandhamu hundi mi’aa hin qabne ta’aa jira. Mi’aa nyaata mi’aa hin…

ቡና ለጤና

አይ ቡና! ‘የገቢ ምንጫችን ቡና ቡና ..’ እያልን የዘመርንለት፣ ‘ቡና ደሜ ..’ እያልን ስታዲየም የጨፈርንለት፣ ከከፋ ተነስቶ አለምን ያጥለቀለቀ መጠጥ! ያለ ቡና መዋል ለብዙዎች የማይቻል ነው። ቡና በብዙዎች የሚወደድ የየለት መጠጥ ሆኗል። ቀኔ የሚጀምረው የጧት ቡናየን ስቀምስ ነው የሚሉ ጥቂቶች አይደሉም። መልካም ዜና! ቡና በመጠኑ ሲጠጣ ከማነቃቃት ባሻገር በርካታ የጤና ጥቅሞች ይሰጣል። በመልካም መኣዛና ጥኡም…

ሙሉ ቀንዎትን በጥሩ ሁኔታ መምራት – እንቅስቃሴ፣ እረፍት፣ እንቅልፍ ማመጣጠን ለተሻለ ጤና

ብዙ ሰው የአንድ ሰአት ጂም ሰርቶ ቀሪውን  ሃያ ሶስት ሰአት ስለሚዘናጋ ጤናውን እንደሚፈለገው ማሻሻል አዳጋች ያደርገዋል። ከአካል ብቃት እንቅስቃሴ በመስራት ከምናሳልፈው አጭር ጊዜ ባሻገር በሙሉ ቀን ውሎአችን የምናደርገው እንቅስቃሴ፣ እረፍትና እንቅልፍ ሁሉ ጤናን ይነካል። በታቀዱ የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎች ወቅት ብቻ ሳይሆን በቀሪው ቀናችን የምንሰራው ስራ አጠቃላይ ጤና ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር መገንዘብ ይገባል። የአሜሪካ የስኳር…

አቮካዶ ለስኳር ህክምና ተስማሚ የሆነ ምግብ

ስለአቮካዶ የሚነሱ የተሳሳቱ ወሬዎች በየእለቱ የስኳር ታካሚዎችን አመጋገብ ስገመግም ከምሰማቸው ልማዶች ውስጥ አንዱ ‘አቮካዶ ለኮሌስትሮል ጎጂ እንደሆነ ስለሰማሁ አቮካዶ መብላት ካቆምኩ ዘመናት አልፈዋል‘ የሚል በሳይንስ ያልተደገፈ መረጃ ይጠቀሳል። አቮካዶ በያዘው የቅባት ይዘት ምክንያት ‘ለልብ ጤና ጎጂ ነው’ የሚል ከእውነት የራቀ መረጃ በስፋት ይሰማል። በአቮካዶ ውስጥ ያለው ቅባት ኮሌስትሮል ይጨምራል የሚባለው ወሬ ትክክለኛ አይደለም። ይህ የተሳሳተ…

Scroll to Top