General Medicine

Dhukkuba Vaayirasii Maarbarg (Marburg Virus Disease)

Vaayirasiin Maarbarg dhukkuba daddarbaa, ho’a qaamaa qabuudha.Gosa vaayirasii  Filoovaayirasii jedhamuun kan ramadamu yoo ta’u, vaayirasii Iboolaa waliin walitti dhufeenya guddaa qaba. Sadaasa 5, 2018 sababni weerara dhukkuba ho’aa dhiiga dhangalaasu Vaayirasiin Dhufu  kan Itoophiyaa keessatti namoota tokko tokko miidhe vaayirasii Maarbarg ta’uun mirkanaa’eera. Barreeffamni barsiisaa kun maalummaa, daddarbiinsa, mallattoolee, yaala, fi ittisa vaayirasii Maarbarg irratti xiyyeeffata….

የማርበርግ ቫይረስ (Marburg Virus Disease)

የማርበርግ ቫይረስ ተላላፊ የሆነ የንዳድ በሽታ ነው። ዝርያውም ፊሎቫይረስ በመባል የሚመደብ ሲሆን ከኢቦላ ቫይረስ ጋር ይቀራረባል። ዛሬ ህዳር 5፣ 2018 ዓም በኢትዮጵያ የተወሰኑ ሰዎችን ያጠቃ በቫይረስ የሚመጣ አደገኛ ትኩሳት ወምፍሳስ ደም (Viral Hemorrhagic Fever) ወረርሽኝ መንስኤው የማርበርግ ቫይረስ መሆኑን አረጋግጧል። ይህ ትምህርታዊ ጽሁፍ ስለማርበርግ ቫይረስ ምንነት፣ ሥርጭት ፣ ምልክቶች ፣ ህክምና እና የመከላከል መንገዶች ዙሪያ…

በቫይረስ የሚመጣ አደገኛ ትኩሳት ወምፍሳስ ደም (Viral Hemorrhagic Fevers)

ደም መፍሰስ ሊያስከትል የሚችሉ የቫይረስ ኢንፌክሽኖች የአር ኤን ኤ ቫይረስ ዝርያ ያለቸው ከባድ ሕመሞች ናቸው። በዋነኝነት የሚተላለፉት በአስተላላፊ ትንኞች ወይም በበሽታው በተያዙ ሰዎች የሰውነት ፈሳሽ ጋር በቀጥታ በመገናኘት ነው። የበሽታው ዋና ምልክቶች ከፍተኛ ትኩሳት እና ደም መፍሰስ ያካትታል። ህክምናው በአብዛኛው የሚያካትተው የሰውነት ፈሳሽ በግሉኮስ መተካት፣ በባለሙያ ክትትል ማድረግ እና ተጓዳኝ ችግሮችን ማከም ላይ ያተኩራል። ጥብቅ…

የኤምፖክስ (mpox) በሽታ የቆዳ ሽፍታ

የኤምፖክስ በሽታ በቫይረስ አማካኝነት የሚመጣ ተላላፊ በሽታ ነው። የበሽታው ምልክቶች መታየት የሚጀምሩት አንድ ሰው ለቫይረሱ ከተጋለጠ ከሳምንት በኋላ ሲሆን አንዳንዴ በቶሎ ወይም ሌላ ጊዜ ዘግየት ብሎ ሊጀምር ይችላሉ። የኤምፖክስ ምልክቶችን ለመጥቀስ ያክል ትኩሳት፣ ብርድ ብርድ ማለት፣ ራስ ምታት፣ የመገጣጠሚያ ህመምና ድካም ፣ ጉንፋን መሰል ምልክቶች ይገኙበታል። ቆዳ ላይ የሚወጣ ቁስል / ሽፍታ የኤምፖክስ በሽታ ዋነኛው…

ኤም ፖክስ (mpox) በሽታ እንዴት መከላከል ይቻላል?

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በዓለማችን ተላላፊ በሽታዎች አስጊ የሆነ ወረርሽኝ እያስከተሉ መጥተዋል። የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የቅርብ ጊዜ ትውስታችን ነው። በቀድሞ አጠራሩ የዝንጀሮ ፈንጣጣ ሲባል የነበረው በሳይንሳዊ ስሙ ኤምፖክስ በሽታ በአፍሪካ አንዳንድ ክፍሎች በማንሰራራት እንደገና አለም አቀፋዊ የጤና ስጋት ደቅኗል። እኤአ ከ2022 በፊት በአንዳንድ የመካከለኛው አፍሪካ አካባቢዎች ተወስኖ የነበረው ይህ ተላላፊ በሽታ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ድንበር ተሻጋሪ…

Fayyisaa sobaa akkamitti adda baasuu dandeenya?

Dr. Malaakuu Taayyeetiin Akka addunyaattis ta’e Itoophiyaa keessatti dhukkubni sukkaaraa yeroodhaa gara yerootti babal’achaa jira. Yaadni dogoggoraa waa’ee dhukkuba sukkaaraa fi fayyisoota dogoggoraa (delusional healers) irrattis babal’ateera. Oomishaaleen qoricha aadaa dhukkuba sukkaaraa yaaluuf gargaaran asii fi achi dhagahama. Dubbii kana caalaa hammeessuuf, gaazexoonni fi dhaabbileen miidiyaa televijiinii dhaggeeffattoota baay’ee qaban ragaa saayinsii malee sheekkoo fi…

Seera nyaataa Itoophiyaa keessatti nyaata badhaadhina qabu (nyaata jabeessa)

 fayyaa Waliigalaa / Dr. Melaku Taayyeetiin Hanqinni nyaataa biyyoota galii gadi aanaa fi giddu galeessaa qaban keessatti namoota miliyoonaan lakkaa’aman miidha.  Keessattuu haadholii fi daa’imman hanqina nyaataaf saaxilamoodha. Hanqinni soorata barbaachisoo kanneen akka ayirenii, ziinkii fi vitaaminii beela dhokataa yeroo dheeraa kan ummata harka sadii keessaa tokkoo hanga walakkaa ta’e miidhudha. Hanqinni vitaaminii fi albuudota…

የበለጸጉ ምግቦች (fortified foods) በኢትዮጵያ የምግብ ህግ

የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ዝቅተኛ እና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገሮች ውስጥ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ያጠቃል።  በተለይም የእናቶችና ህጻናት የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ከፍተኛ ተጋላጭ ናቸው። እንደ ብረት፣ ዚንክ እና ቫይታሚን ያሉ ለጤና አስፈላጊ ንጥረ ነገሮች እጥረት ከሲሶ እስከ ግማሽ ያክሉን የማህበረሰብ ክፍል የሚያጠቃ ሥር የሰደደ ድብቅ ረሃብ ነው። የእነዚህ የቪታሚኖች እና ማዕድናት እጥረት የአካል እና የአእምሮ እድገት…

Giddu-galli To’annoo fi Ittisa Dhukkuboota Afrikaa (CDC) dhukkubni Maaritee/Maaree Jaldeessaa (Mpox) Afrikaa keessatti balaa fayyaa hatattamaa ta’uu labse.

Giddu-galli To’annoo fi Ittisa Dhukkuboota Afrikaa (CDC) dhukkubni Maaritee/Maaree Jaldeessaa (Mpox) Afrikaa keessatti balaa fayyaa hatattamaa ta’uu labse. Dr. Melaku Taye    Waggoota dhiyoo asitti dhukkuboonni daddarboo addunyaa irratti weerara balaafamaa fidaniiru.  Weerarri Covid-19 yaadannoo keenya yeroo dhiyooti.  Amma ammoo bakkeewwan Afrikaa tokko tokkotti dhukkubni Maaree Jaldeessaa deebi’ee mul’atee fayyaa hawaasaaf balaa ta’eera.  Dhiheenya kana…

የአፍሪካ በሽታዎች ቁጥጥር እና መከላከል (ሲዲሲ) የዝንጀሮ ፈንጣጣ (mpox) በሽታ የአፍሪካ አስቸኳይ የጤና ስጋት መሆኑን አወጀ።

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በዓለማችን ተላላፊ በሽታዎች አስጊ የሆነ ወረርሽኝ እያስከተሉ መጥተዋል። የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው። አሁን ደግሞ የዝንጀሮ ፈንጣጣ በሽታ በአፍሪካ አንዳንድ ክፍሎች በማንሰራራት ለህብረተሰብ ጤና ስጋት ደቅኗል። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ወረርሽኙ ከአፍሪካ ውጪም እየተከሰተ ሲሆን ይህም ዓለም አቀፋዊ ስጋትን ፈጥሯል። የአፍሪካ ሽታዎች ቁጥጥር እና መከላከል (ሲዲሲ) የዝንጀሮ ፈንጣጣ (mpox) በሽታን የአፍሪካ…

Scroll to Top