Obesity

Ulfaatina qaamaa hir’isuun maaliif akkas ulfaataa?

Ulfaatina qaamaa hirʼisuun maaliif akka tulluu baʼuu akka taʼe yaaddee beektaa? Ulfaatina qaamaa hir’isuuf hammam yoo yaaltus maaliif deebi’a? Torban kana haasawa TED(TED talk) beekamaa ta’e irratti, Dr. Kaatriin  Saandars, doktorri furdina garmalee Ameerikaa, saayinsii ulfaatina qaamaa hir’isuuf nyaata nyaachuu duuba jiru ifa gooteetti. Haasaan barsiisaa kun sababoota fiiziyoloojii fi xiinsammuu ulfaatina qaamaa itti fufiinsaan…

Furdinni qaamaa akka dhukkubaatti adda haa ba’u (diagnose obesity as a disease)

Dhukkubni sukkaaraa fi dhukkuboonni daddarboo hin taane biroo addunyaa guutuutti saffisaan akka dabalan kan taasisan keessaa furdinni qaamaa isa jalqabaati. Dhukkuboota daddarboo hin taane akka weeraraatti guddachaa jiran hunda duuba furdinni qaamaa sababa dhokataa adda dureedha yoo jedhame waan guddaa miti. Warri furdina garmalee haadha dhukkuba hundaa jedhan jiru. Furdinni qaamaa rakkoo fayyaa addunyaati. Walumaagalatti…

Wal’aansa furdina garmalee nama dhuunfaa giddu galeessa godhate: Foormulaan nama hundaaf ta’u hin jiru!

Wal’aansa furdina garmalee ilaalchisee hubannoon keenya yeroo baay’ee dogoggora qaba. Furdinni qaamaa garmalee salphisanii laaluunis ni jira. Dabalataaniis Komachuu fi adda baasuu illee jiraachuu ni danda’a. Namoota baay’eedhaaf furdinni qaamaa dadhabina, gama nama dhuunfaatiin dantaa ofii isaaniif hin yaadne ykn ulfaatina qaamaa hir’isuuf fedhii dhabuu irraa kan ka’e akka ta’e yaadama. Yeroo baay’ee namoonni  ji’oota…

Furdina garmalee (obesity)

Furdinni qaamaa dhukkuba yeroo dheeraa fi deebi’ee dhufuu fi cooma qaamaa garmalee wajjin walqabatee dhufudha (Adiposity Based Chronic Disease). Akka idileetti ulfaatini BMI 30 ol ta’e furdina garmalee jedhama. Kunis rakkoo fayyaa hamaadhaaf sababa kan ta’u yoo ta’u, filannoowwan yaalaa ammoo fooyya’iinsa nyaataa, sochii qaamaa dabaluu, qoricha fudhachuu fi baqaqsanii hodhuu kan dabalatudha. Yaaddoon furdina…

Furdinni Ulfaatina Idilee (Normal Weight Obesity): Furdinni qaamaa qallachuutiin dhokata

Dr. Malaakuu Taayyeetiin. Mee yeroo hunda ulfaatinni kee idilee fi daangaa fayya qabeessa keessa akka jiru sitti himama haa jennu. Kanaafuu fayyaan kee qabbanaa’aa ta’uu fi ulfaatina qaamaa wajjin walqabatee yaaddoo fayyaa akka hin qabne ni mirkaneeffatta. Yeroo qorannoo fayyaa waliigalaa kamiifuu saamuda kennitan, garuu sadarkaa kolestroolii olaanaa agarsiisa; Sukkaarrillee xiqqoo ol ka’eera.  Garaa kee…

ውፍረት እንደ አንድ ህመም ይታወቅ (diagnose obesity as a disease)

በአለም አቀፍ ደረጃ እየተስፋፉ የሚገኙትን የስኳር ህመምና ሌሎች ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች በፍጥነት መጨመር ዋነኛ ተቀዳሚ ምክንያት ከመጠን ያለፈ ውፍረት ነው። እንደወረርሽኝ ስርጭታቸው እየጨመረ የመጡት ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ሁሉ ከጀርባ ያለው ግንባር ቀደም ድብቅ ምክንያት ውፍረት ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም። ውፍረት የበሽታዎች ሁሉ እናት ነው ብለው የሚጠሩትም አሉ። ውፍረት ዓለም አቀፍ የጤና ቀውስ ነው። በአጠቃላይ ከአንድ…

ክብደት መቀነስ በጣም ከባድ የሆነው ለምንድነው?

(ከዶ/ር ካትሪን ሳንደርስ TED Talk የተወሰደ) ክብደት መቀነስ ዳገት እንደመውጣት ለምን ከባድ እንደሆነ ጠይቀው ያውቃሉ? አንዴ ለፍተው የቀነሱት ክብደት ምንም ያህል ቢሞክሩ ተመልሶ የሚመጣውስ ለምን ይሆን? በያዝነው ሳምንት በታዋቂው ቴድ ቶክ ላይ በአሜሪካ የውፍረት ሃኪም የሆነችው ዶ/ር ካትሪን ሳንደርስ ክብደት ለመቀነስ ከሚደረግ ግብግብ በስተጀርባ ያለውን ሳይንስ ገልጣ አብራርታለች። ይህ ትምህርታዊ ንግግር ክብደትን በዘላቂነት ለመቀነስ ፈታኝ…

ግለሰቡን ያማከለ የውፍረት ህክምና፡ ለሁሉም የሚስማማ አንድ ቀመር የለም!

ስለውፍረት ህክምና ያለን አረዳድ ብዙውን ጊዜ የተሳሳተ ሲሆን ይታያል። ውፍረትን በጣም አቅሎ ማየትም አለ። አልፎ ተርፎም ወቃሽና አግላይ ሊሆን ይችላል። ለብዙዎች ውፍረት ሲባል በስንፍና ምክንያት የሚመጣ፣ ከግለሰቡ የግል ፍላጎት ማጣት ወይም ክብደትን ለማስተካከል አለመፈለግ ይመስላቸዋል። አብዛኛውን ጊዜ ግለሰቦች ብዙ ወራት በራሳቸው ሞክረው የተለያዬ ምግብ አንስተው ጥለው፤ ጂም ደክሞው አልሳካ ሲላቸው ነው ለውፍረት ህክምና ወደባለሙያ የሚያቀኑት።…

ከመጠን ያለፈ ውፍረት (obesity)

ውፍረት ማለት የሰውነት ስብ ከመጠን በላይ መብዛት ጋር የተያያዘ ስር የሰደደና የሚያገረሽ ውስብስብ በሽታ (Adiposity Based Chronic Disease) ነው። በተለምዶ የመጠነ ክብደት (body mass index) ከ30 በላይ ሲሆን ከመጠን በላይ ውፍረት ይባላል። ለከባድ የጤና ችግሮች የሚያጋልጥ ሲሆን ህክናምናዎቹ አመጋገብ ማስተካከል፣ የአካል ብቃት እንቅስቃሴን መጨመር፣ በመድሃኒትና የውፍረት ኦፕሬሽን የመሳሰሉ የህክምና አማራጮችን ያካትታሉ። የውፍረት አሳሳቢነት በአለም አቀፍና…

Ulfaatina qaamaa hir’isuun maaliif salphaa miti – hormoonota dhokataa duubaan nu lolan!

Dr. Melaku Tayetiin (Hospitaala Ispeeshaalaayizd Tikur Anbessa keessatti ispeeshaalistii yaala dhukkuba Sukkaaraa fi Furdinna) Mee yaadadhaa, nyaata keessan erga sirreessitanii, sochii qaamaa erga gootanii, fi ji’ootaaf carraaqqii gootanii booda, cooma garaa(boorcii) gubdaniittu. Milkaa’ina kana keessatti gammachuu guddaatu jira. Hojii ajaa’ibaa hojjechaa jirtaniin ni boontu. Garuu mudhiin qalla’e tokko “An nan danda’a;  Mudhii lakkoofsa 8 argadheera!” jettanii…

Scroll to Top