Dr. Melaku Taye

Fayyaa dhukkubsattoota dhukkuba sukkaaraa fooyyessuuf amala fayyaa gaarii ijaaruu

Waldaan Dhukkuba Sukkaaraa Ameerikaa (ADA) namoota dhukkuba sukkaaraa qaban irratti amala fayyaa gaarii guddisuu akka xiyyeeffannoo wal’aansaa fayyaa fooyyessuutti cimsee ibsa. Dhimmi kun qajeelfama wal’aansa dhukkuba sukkaaraa boqonnaa shanaffaa keessatti kan ibsame yoo ta’u, waggaa waggaan kan fooyya’udha. Kunis jijjiirama amala waliigalaa nama dhuunfaa giddugaleessa godhate fiduun barbaachisaa ta’uu ibsa.Amala fayya qabeessa ijaaruu fi kunuunsa…

Buna fayyaaf

Dr. Malaakuu Taayyeetin  Yaa Bunaa! ‘Maddi galii keenyaa buna, buna jennee kan faarfanneef, bunni dhiiga kooti jennee istadiyeemii keessatti kan sirbineef, dhugaatii kafaa irraa ka’ee adunyaa guute! Buna malee bashannanuun nama baay’eedhaaf hin danda’amu. Bunni dhugaatii guyyaa guyyaa namoota hedduu biratti jaallatamu ta’eera. Guyyaan koo buna ganama dhuguun jalqaba kan jedhan muraasa miti. Oduu gammachiisaa!…

Avokaadoo nyaata dhukkuba sukkaaraa yaaluuf mijatu dha

Odeeffannoo dogoggoraa waa’ee avokaadoo  Guyyaa guyyaan nyaata dhukkubsattoota sukkaaraa yeroon madaalu jechoota baraman ani dhaga’u keessaa tokko ‘Avokaadoo kolestrooliif hamaa ta’uu isaa waanan dhaga’eef nyaachuu dhiise’ jedhu kan saayinsiin hin deeggaramne dha. Avokaadoon qabiyyee coomaa isaa irraa kan ka’e ‘fayyaa onneef hamaadha’ jedhamee yaadni dogoggoraa bal’inaan mul’ateera. Oduu coomni avokaadoo keessa jiru kolestroolii ol kaasa…

Guyyaa kee akka gaariitti gaggeessuu – fayyaa fooyya’aa argachuuf sochii, boqonnaa, hirriba madaaluu

Namoonni baay’een sa’aatii tokko mana ispoortii keessatti kan dabarsan yoo ta’u, sa’aatii digdamii sadii hafe ammoo yaadni isaanii hihhiramee dabarsu, kunis fayyaa isaanii fooyyessuuf rakkisaa ta’a. Yeroo gabaabaa sochii qaamaa gochuudhaan dabarsinu irraa kan hafe, boqonnaa fi hirriba dabalatee sochiiwwan guyyaa guutuu hojjennu hundi fayyaa keenya irratti dhiibbaa qaba. Yeroo sochii qaamaa karoorfame qofa osoo…

Wal’aansa furdina garmalee nama dhuunfaa giddu galeessa godhate: Foormulaan nama hundaaf ta’u hin jiru!

Wal’aansa furdina garmalee ilaalchisee hubannoon keenya yeroo baay’ee dogoggora qaba. Furdinni qaamaa garmalee salphisanii laaluunis ni jira. Dabalataaniis Komachuu fi adda baasuu illee jiraachuu ni danda’a. Namoota baay’eedhaaf furdinni qaamaa dadhabina, gama nama dhuunfaatiin dantaa ofii isaaniif hin yaadne ykn ulfaatina qaamaa hir’isuuf fedhii dhabuu irraa kan ka’e akka ta’e yaadama. Yeroo baay’ee namoonni  ji’oota…

Furdina garmalee (obesity)

Furdinni qaamaa dhukkuba yeroo dheeraa fi deebi’ee dhufuu fi cooma qaamaa garmalee wajjin walqabatee dhufudha (Adiposity Based Chronic Disease). Akka idileetti ulfaatini BMI 30 ol ta’e furdina garmalee jedhama. Kunis rakkoo fayyaa hamaadhaaf sababa kan ta’u yoo ta’u, filannoowwan yaalaa ammoo fooyya’iinsa nyaataa, sochii qaamaa dabaluu, qoricha fudhachuu fi baqaqsanii hodhuu kan dabalatudha. Yaaddoon furdina…

Piroolaaktiinoomaa (Prolactinoma)

Hormooniin piroolaaktiin maali? piituutariin qaama xiqqaa hamma baaqelaa hormoonii oomishuuf sammuu keessatti argamudha. Hormoonota barbaachisoo hedduu ni oomisha. Hormooniin inni oomishu hojii ujummoolee hormoonii oomishanii biroo hedduu to’atu. piituutariin hormoonota uumuun kallattiin gara dhiigaatti gadi lakkisa. Achiis tayiroyidiifii qaamonni keenya biroo hormoonii oomishanii hormoonota barbaachisoo taʼan hedduu akka oomishan kan ajaju piituutaarii dha.pituutaariin  Qaama barbaachisaa…

ከወሊድ በኋላ የሚደረግ የስኳር ክትትል

የእርግዝና ወቅት ስኳር ህመም የተገኘባቸው ብዙ እናቶች ከወሊድ በኋላ እርግፍ አድረገው ይረሱታል። ‘ዶክተሬ ከወሊድ በኋላ ስኳር ይስተካከላል ስላለኝ ተውኩት’ የሚል ንግግር መስማት የተለመደ ነው። አራስ ልጅ መያዝና መንከባከብ በራሱ በጣም አድካሚ ስራ ስለሆነ ብዙ እናቶች ስለራሳቸው ጤና ለማሰብ ጊዜም አያገኙ። ማስተዋል ያለብን ነገር ቢኖር የእርግዝና ጊዜ ስኳር ክትትል ከወሊድ በኋላ አያበቃም። የእርግዝና ጊዜ ስኳር የተገኘባት…

Qajeelfama yeroo ammaa fi bu’aa qorannoo abdachiisaa wal’aansa dhukkuba sukkaaraa gosa 1ffaa

Dhibee sukkaaraa/ Dr. Malaakuu Taayyeetiin Maatiin daa’imman dhukkuba sukkaaraa gosa 1ffaa qaban oduu wal’aansa daa’ima isaaniif abdii kennu barbaadaa jiru. Maatiin jireenyi daa’ima isaanii insuliinii irraa bilisa akka ta’u barbaaduun waanuma jiruudha. Garuu kan nama dhibu waadaan hin dhugoomne kun dogoggora ta’uu danda’a. Yeroo tokko tokko oduu balaa geessisu lubbuu daa’ima tokkoo balleessuu danda’a. Torban…

የአፍሪካ ህብረት የመሪዎች ጉባኤ ከንግግር ወደ ተግባር

የአፍሪካ መሪዎች በዚህ ሳምንት ለ38ኛው የአፍሪካ ህብረት የመሪዎች ጉባኤ በአዲስ አበባ ሲሰባሰቡ በአዲስ አበቤ ኑሮ ላይ ከሚፈጥሩት የትራንስፖርት ጫና ባለፈ ወደ አእምሮ የሚመላለሰው ጥያቄ ‘ይህም ስብሰባ እንደባለፉት ዝምብሎ የተስፋ ወሬ ብቻ ይሆናል ወይስ መሪዎቻችን ተግባራዊ እርምጃ ይወስዳሉ?’ የሚለው ነው። “An Integrated, Prosperous, and Peaceful Africa” የሚለው የአፍሪካ ህብረት የተቀደሰ ርእይ በአመታዊ ንግግር ብቻ እንደማይሳካ ልብ…

Scroll to Top