Dr. Melaku Taye

ኤም ፖክስ (mpox) በሽታ እንዴት መከላከል ይቻላል?

ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በዓለማችን ተላላፊ በሽታዎች አስጊ የሆነ ወረርሽኝ እያስከተሉ መጥተዋል። የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የቅርብ ጊዜ ትውስታችን ነው። በቀድሞ አጠራሩ የዝንጀሮ ፈንጣጣ ሲባል የነበረው በሳይንሳዊ ስሙ ኤምፖክስ በሽታ በአፍሪካ አንዳንድ ክፍሎች በማንሰራራት እንደገና አለም አቀፋዊ የጤና ስጋት ደቅኗል። እኤአ ከ2022 በፊት በአንዳንድ የመካከለኛው አፍሪካ አካባቢዎች ተወስኖ የነበረው ይህ ተላላፊ በሽታ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ድንበር ተሻጋሪ…

ሃኪም መሆን የአንድ ሚሊዮን ዶላር ዋጋ ያስከፍላል

በአለም አቀፍ ደረጃ ዶክተር መሆን እንደ ትልቅ ሙያዊ ስኬት ይታያል። ህክምና ክብርና ብር የተትረፈረፈበት ዘርፍ እንደሆነ ይታሰባል። በተለይ ወረርሽኝ ሲነሳና የጤና ቀውስ ሲያጋጥም ሃኪሞች እንደ ጀግና ይንቆለጳጰሳሉ። የሃኪሞች ደሞዝም ከፍተኛ ተከፋይ ከሚባሉ ባለሙያዎች ተርታ የሚመደብ ነው። በእነዚህ ምክንያቶች ሃኪሞች የስራ ማቆም አድማ ሲመቱ ‘ወይ ጥጋብ’ ሊያስብል ይችላል። በዚህ ጽሁፍ ‘ዶክተር ከሆንክ ሃብታም መሆን ትችላልህ’ ስለሚባለው…

Hordoffii dhukkuba sukkaaraa dahumsa boodaa

 Dhukkuba sukkaaraa / Dr. Malaakuu Taayyeetiin Haadholiin dhukkuba sukkaaraa ulfaa qabaachuun isaanii adda baafame hedduun  da’umsa booda ni dagatu. Namoonni, ‘Doktorri koo sukkaara dhiiga koo erga da’ee booda akka sirreeffamu waan natti himeef, dhiise’ jedhanii yeroo dubbatan dhaga’uun waanuma barame dha. Daa’ima reefuu dhalate qabachuu fi kunuunsuun mataan isaa hojii baay’ee nama dadhabsiisu waan ta’eef…

Kunuunsa ulfa duraa dubartoota dhukkuba sukkaaraa qabaniif

 Wal’aansi fi hordoffiin dhukkuba sukkaaraa ulfa duraa sirrii ta’e ulfa fayya qabeessa ta’e mirkaneessuu danda’a; Akkasumas daa’imni nagaan akka dhalatuuf gargaara. Ulfi fayya qabeessa ta’e osoo hin ulfaa’iin jalqaba. Kunuunsi ulfa duraa baayyee barbaachisaa dha. Dubartoota dhukkuba sukkaaraa qabaniif bu’aa fooyya’aa argachuuf dursanii karoorfachuu fi sirreeffama gochuun murteessaadha. Rakkoo fayyaa daa’ima gadameessa keessa jiru ittisuuf…

Galmoota Wal’aansa Dhukkuba Sukkaaraa Ulfaa: Maal Kaayyefachuu Qabda? (Treatment Targets for gestational diabetes: What Should You Aim For?)

Dhukkubni sukkaaraa ulfaa rakkoo fayyaa yeroo ulfaa hammi sukkaara dhiigaa yeroo idilee caalaa ol ta’u kan uumamu yoo ta’u, rakkoo fayyaa dubartoota ulfaa miidhan keessaa isa tokko dha. Innis gosa dhukkuba sukkaaraa yeroo baay’ee ulfa ji’a 5-7 keessatti kan mul’atu yoo ta’u, da’umsa booda kan badu dha. Dhukkubni sukkaaraa fayyaa haadhaa fi nageenya daa’ima gadameessa…

Sakatta’iinsa waliigalaa dhukkuba sukkaaraa ulfaa haadholii hundaaf (universal screening for gestational diabetes)

Dhukkubni sukkaaraa ulfaa (Gestational diabetes) (GDM) rakkoo fayyaa yeroo ulfaa hammi sukkaara dhiigaa ta’uu qabu caalaa yeroo ol ta’u kan uumamu yoo ta’u, rakkoolee fayyaa dubartoota ulfaa miidhan keessaa jalqaba caqafama. Innis gosa dhukkuba sukkaaraa yeroo baayyee ulfa torban 24 hanga 28 gidduutti mul’atudha. Dhukkubni sukkaaraa kun yeroo baay’ee erga da’umsa booda kan badu yoo…

Dhukkuba sukkaaraa ulfaa (Gestational diabetes)

Dhukkubni sukkaaraa ulfaa yeroo ulfaa yeroo jalqabaaf hammi sukkaara dhiigaa yeroo idilee caalaa  ol ka’u dha. Yeroo baayyee ulfa ji’a 5-7 keessatti kan mul’atu yoo ta’u, da’umsa booda ni bada. Yeroo ulfaa dhukkubni sukkaaraa yeroo uumamu fayyaa dubartoota ulfaa fi daa’ima gadameessa keessa jiru irratti dhiibbaa qaba. Garuu dhukkubni sukkaaraa sirnaan yoo yaalame haadhaas ta’e…

Ulfaatina qaamaa hir’isuun maaliif akkas ulfaataa?

Ulfaatina qaamaa hirʼisuun maaliif akka tulluu baʼuu akka taʼe yaaddee beektaa? Ulfaatina qaamaa hir’isuuf hammam yoo yaaltus maaliif deebi’a? Torban kana haasawa TED(TED talk) beekamaa ta’e irratti, Dr. Kaatriin  Saandars, doktorri furdina garmalee Ameerikaa, saayinsii ulfaatina qaamaa hir’isuuf nyaata nyaachuu duuba jiru ifa gooteetti. Haasaan barsiisaa kun sababoota fiiziyoloojii fi xiinsammuu ulfaatina qaamaa itti fufiinsaan…

Furdinni qaamaa akka dhukkubaatti adda haa ba’u (diagnose obesity as a disease)

Dhukkubni sukkaaraa fi dhukkuboonni daddarboo hin taane biroo addunyaa guutuutti saffisaan akka dabalan kan taasisan keessaa furdinni qaamaa isa jalqabaati. Dhukkuboota daddarboo hin taane akka weeraraatti guddachaa jiran hunda duuba furdinni qaamaa sababa dhokataa adda dureedha yoo jedhame waan guddaa miti. Warri furdina garmalee haadha dhukkuba hundaa jedhan jiru. Furdinni qaamaa rakkoo fayyaa addunyaati. Walumaagalatti…

Qajeelfama nyaata fuduraalee dhukkubsattoota dhukkuba sukkaaraa

Gaaffiiwwan dhukkubsattoonni dhukkuba sukkaaraa gaafatan keessaa tokko, ‘Furduraa nyaachuu nan dandaʼaa?’ kan jedhudha. Dhukkubsattoonni sukkaaraa yeroo baayyee akkaataa fuduraalee itti nyaatan irratti odeeffannoo wal faallessu hedduu waan dhaga’aniif ni burjaaja’u. Gorsi nyaataa hin mirkanoofne kan burjaajii uumuu, kan akka firii kana nyaachuu, firii sana irraa fagaachuu, kun hayyamame, sun dhorkaadha fi kkf ni jiru. Doktarri…

Scroll to Top