lipidologist in Ethiopia

ስግጥና ወይስ ፕሮፌሽናሊዝም – ማን ይፈምሳል?

የሰው ልጅን ቀልብ መግዛት አዲሱ ገበያ እየሆነ ነው። የማህበራዊ ሚዲያ ተጽእኖ ፈጣሪዎች የሚጠቀሙት ዋናው ማጥመጃ ስሜታችንን ነው። የሰው ልጅ ሳይኮሎጂ የገባቸው ናቸው ማህበራዊ ሚዲያ ላይ አሸናፊዎች። የሚያወዛግብ፣ የሚያስፈራ፣ የሚያስቆጣ፣ የሚያነሳሳ፣ የሚያስቅ አሊያም የሚያስደንቅ ድንቃድንቅ ዜና በመርጨት ተከታታዮቻቸውን ያጠምዳሉ። ከባድ ሳይኮሎጂ ነው የሚጫወቱት። የማህበራዊ ሚዲያ ቫይራል አልጎሪዝም ቫይራል የመውጣት አልጎሪዝም አስማት አይደለም። በጥበብ የሚመጣ ነው። በፈጠራ…

ጤናማ የተመጣጠነ ማእድ

ለስኳር፣ ውፍረት ወይም ኮሌስትሮል ህክምና የሚመጡ ታካሚዎች ስለአመጋገባቸው የሚያጋሩኝ ታሪኮች ከሞላ ጎደል ተመሳሳይነት አላቸው። ስለአመጋገብ ልማዳቸው ስጠይቃቸው ‘ኧረ እንዲያው ጥሎብኝ እንጅ ስኳር ከየት አግኝቼ አብዝቼ?’ በሚል ብስጭት የሚመልሱልኝም አሉ። እንደምንም ተረጋግተው ሲዘረዝሩት ግን ‘ለቁርስ ግማሽ ፍርፍር በግማሽ እንጀራና አንድ መለስተኛ የገብስ ዳቦ ብቻ ነው የምበላው‘  ይጀምሩና ‘ረፋድ ላይ ለቡና ቁርስ መዳፍ የምታክል ቂጣ ከቆሎ ጋር…

የእግር ጉዞ ማዘውተር ጤናን ያለመልማል

አዘውትሮ መራመድ ከተቻለ መሮጥ ለተሻለ ጤና ጉልህ ሚና ይጫወታል። እርምጃ ለአካላዊና አእምሯዊ ጤናን እንደሚፈውስ የተረጋገጠ ለሁላችን የተሰጠን ጸጋ ነው። በዚህ ጽሁፍ በእግር መጓዝ የሚሰጠንን የጤና በረከቶች እንዳስሳለን። እየተራመድን! አካላዊ እንቅስቃሴ ማድረግ ልማድ እንዲሆንብን ማድረግ ይገባል። እኔ በበኩሌ ወክ ማድረግ አብሶ መሮጥ ሱስ ሆኖብኛል ብል ማጋነን አይሆንም። ሲደክመኝ መሮጥ ነው የማስበው፤ ስራ ጫና ሲበዛ ራመድ ራመድ…

ኤች ዲ ኤል (high-density lipoprotein, HDL)

በአንድ ወቅት ለአንድ ታካሚ የኮሌስትሮል መድሃኒት እንዲዎስድ ከብዙ ሰአት ውይይት (‘ኧረ እባክህ ለልጆችህ ስትል’ ልመና) በኋላ ተስማምተን የኮሌስትሮል መቀነሻ መድሃኒት ማዘዣ ጽፌ በቀጠሮ ለመገናኘት ተለያዬን። ከሁለት ወር በኋላ ሲመለስ ስለ ‘የኮሌስትሮል የጤና ጥቅሞች’ የሚወሸክቱ የማህበራዊ ሚዲያ ቪዲዮዎችን አሰባስቦ ይዞ መጣ። መረጃ መሰብሰብ ያለ ነው። ነገር ግን የኮሌስትሮል መቀነሻ መድሃኒት በማዘዝ ‘እነዚህን የኮሌስትሮል ጥቅሞች’ ላስቀርበት እንደነበር…

ኮሌስትሮል ለጤና ጎጂ ነውን?

በማህበራዊ ሚዲያ ከሚሰራጩ ጤና ነክ ‘አሉሽ አሉሽ ወሬዎች’ መካከል ‘ኮሌስትሮል የጤና ጉዳት አያመጣም እንዲያዉም ሊጠቅም ይችላል’ የሚል አሳች መረጃ ይገኝበታል። ‘ደግሞስ እንደኢትዮጵያ ያለ ገና በቀን ሶስቴ መብላት እውን ላልሆነበት ሃገር፣ ጮማ ሳንቆርጥ? ቅቤ ሳንጠጣ? የምን ኮሌስትሮል ነው?!’ የሚሉም አይጠፉም። ይህ አስተሳሰብ የኮሌስትሮል ችግርን ጮማ የሚያዘወትሩ፣ ውፍረት የሚያጠቃቸው የአደጉ ሃገሮች በሽታ ብቻ አድርጎ የመቁጠር የተሳሳተ ግንዛቤ…

ስኳር ህመም ጋር የሚመጣ የኮሌስትሮል መዛባት (Diabetic Dyslipidemia)

ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ለምከታተላቸው የስኳር ታካሚዎች የኮሌስትሮል መድሃኒት ሳዝዝ ከሚያጋጥሙኝ የታካሚዎች ምላሽ መካከል አንዱና ዋነኛው ‘ዶክተር፣ እኔ አልደላኝ፣ ጮማ አልቆርጥ፣ ቅቤ አልጠቀም፣ ያማረ አልበላ። እንዴት ነው እኔ ኮሌስትሮል የሚኖርብኝ? ኑሮን ሳላሸንፍ ኮሌስትሮል ከየት ይመጣል? ለምንድን ነው እንደሃብታም የኮሌስትሮል መድሃኒት የምወስደው? ደሞ ሰራተኛ የለኝ በየት እርፌ ስለፋ እኮ ነው የምወለው!’ የሚል ይገኝበታል። ይህ አስተሳሰብ የኮሌስትሮል ችግርን…

Furdinni qaamaa akka dhukkubaatti adda haa ba’u (diagnose obesity as a disease)

Dhukkubni sukkaaraa fi dhukkuboonni daddarboo hin taane biroo addunyaa guutuutti saffisaan akka dabalan kan taasisan keessaa furdinni qaamaa isa jalqabaati. Dhukkuboota daddarboo hin taane akka weeraraatti guddachaa jiran hunda duuba furdinni qaamaa sababa dhokataa adda dureedha yoo jedhame waan guddaa miti. Warri furdina garmalee haadha dhukkuba hundaa jedhan jiru. Furdinni qaamaa rakkoo fayyaa addunyaati. Walumaagalatti…

Buna fayyaaf

Dr. Malaakuu Taayyeetin  Yaa Bunaa! ‘Maddi galii keenyaa buna, buna jennee kan faarfanneef, bunni dhiiga kooti jennee istadiyeemii keessatti kan sirbineef, dhugaatii kafaa irraa ka’ee adunyaa guute! Buna malee bashannanuun nama baay’eedhaaf hin danda’amu. Bunni dhugaatii guyyaa guyyaa namoota hedduu biratti jaallatamu ta’eera. Guyyaan koo buna ganama dhuguun jalqaba kan jedhan muraasa miti. Oduu gammachiisaa!…

Avokaadoo nyaata dhukkuba sukkaaraa yaaluuf mijatu dha

Odeeffannoo dogoggoraa waa’ee avokaadoo  Guyyaa guyyaan nyaata dhukkubsattoota sukkaaraa yeroon madaalu jechoota baraman ani dhaga’u keessaa tokko ‘Avokaadoo kolestrooliif hamaa ta’uu isaa waanan dhaga’eef nyaachuu dhiise’ jedhu kan saayinsiin hin deeggaramne dha. Avokaadoon qabiyyee coomaa isaa irraa kan ka’e ‘fayyaa onneef hamaadha’ jedhamee yaadni dogoggoraa bal’inaan mul’ateera. Oduu coomni avokaadoo keessa jiru kolestroolii ol kaasa…

Wal’aansa furdina garmalee nama dhuunfaa giddu galeessa godhate: Foormulaan nama hundaaf ta’u hin jiru!

Wal’aansa furdina garmalee ilaalchisee hubannoon keenya yeroo baay’ee dogoggora qaba. Furdinni qaamaa garmalee salphisanii laaluunis ni jira. Dabalataaniis Komachuu fi adda baasuu illee jiraachuu ni danda’a. Namoota baay’eedhaaf furdinni qaamaa dadhabina, gama nama dhuunfaatiin dantaa ofii isaaniif hin yaadne ykn ulfaatina qaamaa hir’isuuf fedhii dhabuu irraa kan ka’e akka ta’e yaadama. Yeroo baay’ee namoonni  ji’oota…

Scroll to Top