lipidologist in Ethiopia

Fayyisaa sobaa akkamitti adda baasuu dandeenya?

Dr. Malaakuu Taayyeetiin Akka addunyaattis ta’e Itoophiyaa keessatti dhukkubni sukkaaraa yeroodhaa gara yerootti babal’achaa jira. Yaadni dogoggoraa waa’ee dhukkuba sukkaaraa fi fayyisoota dogoggoraa (delusional healers) irrattis babal’ateera. Oomishaaleen qoricha aadaa dhukkuba sukkaaraa yaaluuf gargaaran asii fi achi dhagahama. Dubbii kana caalaa hammeessuuf, gaazexoonni fi dhaabbileen miidiyaa televijiinii dhaggeeffattoota baay’ee qaban ragaa saayinsii malee sheekkoo fi…

Dhukkubni kolestroolii sooreeyyii ykn warra foon cooma nyaatan qofaaf akka hin taane beektu?

Dhukkubni kolestroolii rakkoo nama hundaati malee  sooreeyyii cooma nyaatan ykn warra borcii qaban qofa miti!  Nama kamiyyuu irratti dhiibbaa uumuu danda’a — si dabalatee! Qormaata hojii yaalaa guyyaa guyyaa koo natti ulfaatu keessaa tokko, kolestroolii fi dhukkuboonni onnee fi ujummoolee dhiigaa kanaan walqabatan dhukkuboota sooreeyyii, warra borcii qaban ykn namoota foon cooma baay’ee nyaatan qofa…

Waamicha hawaasaa adda baasuu fi dafanii rifaralaa Dhibee Kolestroolii Maatii – call for community diagnosis and early referral of Familial Hypercholesterolemia (FH)

Lipidology /Dr. Melaku Taayyeetiin Kolestrooliin maatii (Familial Hypercholesterolemia, FH) dhibee jeneetikii beekamaa ta’ee fi kolestroolii olka’aa fiduudhaan carraa dhukkuba onnee dabaluudha. Dhukkubni onnee dhukkuba daa’immanii fi dargaggoota fiiguuf gahaa hin taane kan miidhu yoo ta’u, yeroon yoo hin yaalamne dhukkuba lubbuu namaa galaafatudha. Akka addunyaatti namoota 300 keessaa tokko akka miidhu kan mirkanaa’e yoo ta’u,…

Koolestroolii daa’immanii fi dargaggoota keessatti

 By Dr. Melaku Taayyee Dhukkuba kolestroolii yeroo yaadnu yeroo baay’ee namoota ga’eessota qofa waliin wal qabsiifna. Garuu dhimmi fayyaa kun daa’immanii fi dargaggoota irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Rakkoon kolestroolii, kan baayyinaan daa’imman irratti mul’atu, dhalootaan kan dhufu yoo ta’u, kolestrooliin daa’immaniis sababa rakkoo nyaataa fi sochii qaamaa dhabuu irraa kan ka’e jallachuu danda’a. Koolestrooliin daa’immanii…

ሙሉ ቀንዎትን በጥሩ ሁኔታ መምራት – እንቅስቃሴ፣ እረፍት፣ እንቅልፍ ማመጣጠን ለተሻለ ጤና

ብዙ ሰው የአንድ ሰአት ጂም ሰርቶ ቀሪውን  ሃያ ሶስት ሰአት ስለሚዘናጋ ጤናውን እንደሚፈለገው ማሻሻል አዳጋች ያደርገዋል። ከአካል ብቃት እንቅስቃሴ በመስራት ከምናሳልፈው አጭር ጊዜ ባሻገር በሙሉ ቀን ውሎአችን የምናደርገው እንቅስቃሴ፣ እረፍትና እንቅልፍ ሁሉ ጤናን ይነካል። በታቀዱ የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎች ወቅት ብቻ ሳይሆን በቀሪው ቀናችን የምንሰራው ስራ አጠቃላይ ጤና ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር መገንዘብ ይገባል። የአሜሪካ የስኳር…

ውፍረት እንደ አንድ ህመም ይታወቅ (diagnose obesity as a disease)

በአለም አቀፍ ደረጃ እየተስፋፉ የሚገኙትን የስኳር ህመምና ሌሎች ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች በፍጥነት መጨመር ዋነኛ ተቀዳሚ ምክንያት ከመጠን ያለፈ ውፍረት ነው። እንደወረርሽኝ ስርጭታቸው እየጨመረ የመጡት ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ሁሉ ከጀርባ ያለው ግንባር ቀደም ድብቅ ምክንያት ውፍረት ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም። ውፍረት የበሽታዎች ሁሉ እናት ነው ብለው የሚጠሩትም አሉ። ውፍረት ዓለም አቀፍ የጤና ቀውስ ነው። በአጠቃላይ ከአንድ…

ክብደት መቀነስ በጣም ከባድ የሆነው ለምንድነው?

(ከዶ/ር ካትሪን ሳንደርስ TED Talk የተወሰደ) ክብደት መቀነስ ዳገት እንደመውጣት ለምን ከባድ እንደሆነ ጠይቀው ያውቃሉ? አንዴ ለፍተው የቀነሱት ክብደት ምንም ያህል ቢሞክሩ ተመልሶ የሚመጣውስ ለምን ይሆን? በያዝነው ሳምንት በታዋቂው ቴድ ቶክ ላይ በአሜሪካ የውፍረት ሃኪም የሆነችው ዶ/ር ካትሪን ሳንደርስ ክብደት ለመቀነስ ከሚደረግ ግብግብ በስተጀርባ ያለውን ሳይንስ ገልጣ አብራርታለች። ይህ ትምህርታዊ ንግግር ክብደትን በዘላቂነት ለመቀነስ ፈታኝ…

ከአርቲፊሻል ስኳር ይልቅ በተፈጥሯዊ ማጣፈጫዎች ላይ እናተኩር

አርቲፊሻል ስኳር ማጣፈጫዎች ብዙውን ጊዜ እንደ ጤናማ አማራጭ ይቆጠራሉ። ሆኖም ግን  ስኳር ፍጆታን ለመቀነስ ቢረዱም ለተሻለ ጤና ዋስትና አይደሉም። የታሰበውን ጥቅም ላይሰጡ እንደሚችሉ አሊያም የጤና ጉዳት ሊያመጡ እንደሚችሉ የሚጠቁሙ በርካታ የምርምር መረጃዎች እየወጡ ነው። አርቲፊሻል ስኳር ማጣፈጫዎች ምንም አይነት ምግብነት ወይም አልሚነት ጥቅም የላቸውም። አርቲፊሻል ስኳር ማጣፈጫዎችን እያስወገድን የበለጠ ጤናማ በሆኑ ተፈጥሯዊ ማጣፈጫዎች መቀየር በአጠቃላይ…

Galmoota yaala kolestroolii (therapeutic targets of cholesterol treatment)

Dr.Melaku Taye Carraa dhukkuba onnee fi ujummoolee dhiigaa walqabatan milkaa’inaan hir’isuuf galmi yaala kolestroolii maal ta’uu qaba? Kolestroolii sirnaan yaaluun carraa dhukkuba onnee fi ujummoolee dhiigaa walqabatan dhufu hir’isuuf gargaara. Hammi kolestroolii olka’aan, keessattuu hammi kolestroolii hamaa to’annaa jala hin oolle, carraa dhukkuba onnee, strookii fi dhukkuboota onnee fi ujummoolee dhiigaa biroo baay’ee akka dabalu…

መደበኛ ክብደት ያለው ውፍረት (Normal Weight Obesity)፡ በቀጭንነት የተደበቀ ውፍረት

ክብደትህ ኖርማልና ጤናማ ክልል ውስጥ እንደሆነ ሁልጊዜም ይነገረሃል እንበል። ስለዚህ ጤንነትህ አሪፍ እንደሆነ እና ከክብደት ጋር በተያያዘ ምንም የጤና ስጋት እንደሌለብህ እርግጠኛ ትሆናለህ። እስኪ ለማንኛውም አጠቃላይ የጤና ምርመራ ላሰራ ብለህ ናሙና ስትሰጥ ግን ‘ከፍተኛ የኮሌስትሮል መጠን ያሳያል፤ ስኳርም ትንሽ ከፍ ብሏል፤  ልብህ ላይም ጫና እንዳመጣ ያሳያል’ ዱብዳ ተነግሮህ የኮሌስትሮል መድሃኒትና ደም ማቅጠኛ አስፕሪን ጀምር ልትባል…

Scroll to Top