endocrinologist in ethiopia

Furdina garmalee (obesity)

Furdinni qaamaa dhukkuba yeroo dheeraa fi deebi’ee dhufuu fi cooma qaamaa garmalee wajjin walqabatee dhufudha (Adiposity Based Chronic Disease). Akka idileetti ulfaatini BMI 30 ol ta’e furdina garmalee jedhama. Kunis rakkoo fayyaa hamaadhaaf sababa kan ta’u yoo ta’u, filannoowwan yaalaa ammoo fooyya’iinsa nyaataa, sochii qaamaa dabaluu, qoricha fudhachuu fi baqaqsanii hodhuu kan dabalatudha. Yaaddoon furdina…

ከወሊድ በኋላ የሚደረግ የስኳር ክትትል

የእርግዝና ወቅት ስኳር ህመም የተገኘባቸው ብዙ እናቶች ከወሊድ በኋላ እርግፍ አድረገው ይረሱታል። ‘ዶክተሬ ከወሊድ በኋላ ስኳር ይስተካከላል ስላለኝ ተውኩት’ የሚል ንግግር መስማት የተለመደ ነው። አራስ ልጅ መያዝና መንከባከብ በራሱ በጣም አድካሚ ስራ ስለሆነ ብዙ እናቶች ስለራሳቸው ጤና ለማሰብ ጊዜም አያገኙ። ማስተዋል ያለብን ነገር ቢኖር የእርግዝና ጊዜ ስኳር ክትትል ከወሊድ በኋላ አያበቃም። የእርግዝና ጊዜ ስኳር የተገኘባት…

Qajeelfama yeroo ammaa fi bu’aa qorannoo abdachiisaa wal’aansa dhukkuba sukkaaraa gosa 1ffaa

Dhibee sukkaaraa/ Dr. Malaakuu Taayyeetiin Maatiin daa’imman dhukkuba sukkaaraa gosa 1ffaa qaban oduu wal’aansa daa’ima isaaniif abdii kennu barbaadaa jiru. Maatiin jireenyi daa’ima isaanii insuliinii irraa bilisa akka ta’u barbaaduun waanuma jiruudha. Garuu kan nama dhibu waadaan hin dhugoomne kun dogoggora ta’uu danda’a. Yeroo tokko tokko oduu balaa geessisu lubbuu daa’ima tokkoo balleessuu danda’a. Torban…

የአሜሪካ የጤና ድጋፎች መቋረጥ ስጋቶችና እድሎች

የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ትራምፕ ስልጣን እንደተቆናጠጡ ከፈረሟቸው ፕሬዝዳንታዊ አዋጆች መካከል ጤናን የሚመለከቱ ስር ነቀል  ፖሊሲዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ መነጋገሪያ ሆነዋል። አወዛጋቢ የጤና ሚኒስቴር ከመሾም እስከ አሜሪካን ከአለም ጤና ድርጅት (WHO) ማስወጣት፤ ቁልፍ የጤና ተቋማትን ኮሚኒኬሽን ከመዝጋት እስከ የተቋማትን አካታችነት፣ እኩልነት እና ፍትሃዊነትን ለማስፈን የወጣ ፕሮግራም ማገድ ሰፊ ክርክር አስነስተዋል።   ትራምፕ በመጀመሪያው የነጩ ቤተ መንግስት ጊዜያቸው…

Mi’aa Sukkaara Namtolchee (Artificial) fi Yaaddoo Fayyaa Hadhaa’aa

Dhiheenya kana ogeeyyiin fayyaa adda addaa daangeffama nyaataa kan akka ‘kana hin nyaatinaa, sana hin tuqinaa’ jedhu kaa’uun, filannoo nyaataa keenya daangessuun nyaata mi’aawaa irraa akka fagaannu nu dirqisiisuu fi kanaa mannaa nyaata bishaan bishaan jedhan filannoo keenya tokkicha gochaa turaniiru.  Nyaanni arrabni keenya dhandhamu hundi mi’aa hin qabne ta’aa jira. Mi’aa nyaata mi’aa hin…

Fayyisaa sobaa akkamitti adda baasuu dandeenya?

Dr. Malaakuu Taayyeetiin Akka addunyaattis ta’e Itoophiyaa keessatti dhukkubni sukkaaraa yeroodhaa gara yerootti babal’achaa jira. Yaadni dogoggoraa waa’ee dhukkuba sukkaaraa fi fayyisoota dogoggoraa (delusional healers) irrattis babal’ateera. Oomishaaleen qoricha aadaa dhukkuba sukkaaraa yaaluuf gargaaran asii fi achi dhagahama. Dubbii kana caalaa hammeessuuf, gaazexoonni fi dhaabbileen miidiyaa televijiinii dhaggeeffattoota baay’ee qaban ragaa saayinsii malee sheekkoo fi…

Furdinni Ulfaatina Idilee (Normal Weight Obesity): Furdinni qaamaa qallachuutiin dhokata

Dr. Malaakuu Taayyeetiin. Mee yeroo hunda ulfaatinni kee idilee fi daangaa fayya qabeessa keessa akka jiru sitti himama haa jennu. Kanaafuu fayyaan kee qabbanaa’aa ta’uu fi ulfaatina qaamaa wajjin walqabatee yaaddoo fayyaa akka hin qabne ni mirkaneeffatta. Yeroo qorannoo fayyaa waliigalaa kamiifuu saamuda kennitan, garuu sadarkaa kolestroolii olaanaa agarsiisa; Sukkaarrillee xiqqoo ol ka’eera.  Garaa kee…

Waamicha hawaasaa adda baasuu fi dafanii rifaralaa Dhibee Kolestroolii Maatii – call for community diagnosis and early referral of Familial Hypercholesterolemia (FH)

Lipidology /Dr. Melaku Taayyeetiin Kolestrooliin maatii (Familial Hypercholesterolemia, FH) dhibee jeneetikii beekamaa ta’ee fi kolestroolii olka’aa fiduudhaan carraa dhukkuba onnee dabaluudha. Dhukkubni onnee dhukkuba daa’immanii fi dargaggoota fiiguuf gahaa hin taane kan miidhu yoo ta’u, yeroon yoo hin yaalamne dhukkuba lubbuu namaa galaafatudha. Akka addunyaatti namoota 300 keessaa tokko akka miidhu kan mirkanaa’e yoo ta’u,…

የስኳር ታካሚዎችን ጤና ለማሻሻል አወንታዊ የጤና ልምዶችን መገንባት

የአሜሪካ የስኳር ማህበር (ADA) የስኳር ህመም ያለባቸው ግለሰቦች አወንታዊ የጤና ልምዶችን ማሳደግ ጤናን ለማሻሻል እንደ አንድ የህክምና ትኩረት አድርጎ አጽንዖት ይሰጣል። በየአመቱ የሚሻሻለው የስኳር ህክምና መመሪያ በምእራፍ አምስት የሚተነትነው ስለዚሁ ጉዳይ ነው። ይህም ግለሰቡን ያማከለ ሁለንተናዊ የባህሪ ለውጥ ማምጣት እንደሚያስፈልግ ያብራራል። ጤናማ ልማዶችን መገንባት እና የተሟላ ደህንነትን ያማከለ እንክብካቤ መስጠት የስኳር ህክምና ግቦችን ለማሳካት እንዲሁም…

ሙሉ ቀንዎትን በጥሩ ሁኔታ መምራት – እንቅስቃሴ፣ እረፍት፣ እንቅልፍ ማመጣጠን ለተሻለ ጤና

ብዙ ሰው የአንድ ሰአት ጂም ሰርቶ ቀሪውን  ሃያ ሶስት ሰአት ስለሚዘናጋ ጤናውን እንደሚፈለገው ማሻሻል አዳጋች ያደርገዋል። ከአካል ብቃት እንቅስቃሴ በመስራት ከምናሳልፈው አጭር ጊዜ ባሻገር በሙሉ ቀን ውሎአችን የምናደርገው እንቅስቃሴ፣ እረፍትና እንቅልፍ ሁሉ ጤናን ይነካል። በታቀዱ የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎች ወቅት ብቻ ሳይሆን በቀሪው ቀናችን የምንሰራው ስራ አጠቃላይ ጤና ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር መገንዘብ ይገባል። የአሜሪካ የስኳር…

Scroll to Top